Γιατί οι εμβοές είναι τόσο ενοχλητικές;

ellinika-akoustika-varikoias-elak-emvoesΤα ζώα έχουν την ακοή ως προειδοποιητικό σύστημα πρώτης γραμμής άμυνας, το οποίο τα θέτει σε εγρήγορση. Στον άνθρωπο υπάρχουν, εκτός των βασικών, έμφυτων «ζωικών» αντιδράσεων, οι σκέψεις, τα αισθήματα, με κορυφαία τα συναισθήματα και την επικοινωνία των ανθρώπων μεταξύ τους.

Υπάρχει ένα μικρό χρονικό διάστημα που μεσολαβεί μεταξύ της ανίχνευσης του ήχου από τον κοχλία και της αντίληψης του ήχου από τον ακουστικό φλοιό του εγκεφάλου. Παρ’όλα αυτά, σε αυτό το χρονικό διάστημα συμβαίνουν πολλά είδη αλληλεπιδράσεων. Το τέταρτο του δευτερολέπτου είναι πολύς χρόνος για έναν γρήγορο υπολογιστή, αλλά και για τον εγκέφαλό μας.

Ο άνθρωπος όχι μόνο ακούει τον ήχο, αλλά μπορεί ακόμα να επηρεάζεται τόσο φυσικά όσο και συναισθηματικά κατά πολλούς τρόπους.

Δεν υπάρχει άνθρωπος που να μην έχει αισθανθεί το ευχάριστο, εντυπωσιακό αίσθημα στη ράχη του στο άκουσμα μιας γοητευτικής μουσικής.

Δε μας είναι πλήρως γνωστές οι συνδέσεις και αλληλεπιδράσεις μεταξύ της ακουστικής οδού και άλλων τμημάτων του εγκεφάλου. Ο τρόπος που λειτουργούν μας είναι ακόμα λιγότερο κατανοητός. Αρκεί να λεχθεί ότι ασυνήθιστη ηλεκτρική δραστηριότητα σε οποιοδήποτε σημείο από τον κοχλία μέχρι κοντά στον ακουστικό φλοιό μπορεί να έχει πολλές και διάφορες μεταξύ τους επιδράσεις.

Οι αλλαγές της ηλεκτρικής δραστηριότητας που συμβαίνουν για οποιονδήποτε λόγο στην ακουστική οδό γίνονται αντιληπτές από τον εγκέφαλο ως ήχος, παρά το γεγονός ότι δεν υπάρχει κάποιος καινούργιος ήχος στο περιβάλλον. Ο ακουστικός φλοιός «δεν αναγνωρίζει» ότι αυτή η δραστηριότητα δεν είναι εξωτερική. Απλά, την επεξεργάζεται ως ήχο. Παρομοίως, το εγκεφαλικό στέλεχος δε γνωρίζει ότι αυτή η νέα ηλεκτρική δραστηριότητα δεν είναι μια απειλή, απλά αντιδρά σαν να ήταν μια τέτοια απειλή.

Συγκρίνετε αυτό με το τι θα συνέβαινε αν επρόκειτο να σας κτυπήσει κάποιος στο μάτι: εκτός από τον πόνο, σχεδόν σίγουρα θα βλέπατε και μια λάμψη. Δε σας έριχναν κάποιο φως στο μάτι, αλλά η διαφορετική ηλεκτρική δραστηριότητα στο σύστημα της όρασης γίνεται αντιληπτή από τον οπτικό φλοιό ως «φως». Στην κλασική ημικρανία, όπου η αιματική παροχή στον οπτικό φλοιό είναι διαταραγμένη, οι λάμψεις είναι συνηθισμένη εμπειρία.

Το να ακούσει κανείς «ήχους» όταν δε βρίσκεται κανένας στο σημείο αυτό μπορεί να πυροδοτήσει και άλλα συμπτώματα, λόγω της συνέχισης του πρώιμου προειδοποιητικού αποτελέσματος που κάνει το άτομο να βρίσκεται σε μια συνεχή εγρήγορση. Οι ασθενείς μπορεί να γίνουν οριακοί, κακοδιάθετοι, ευερέθιστοι και ανίκανοι να συγκεντρωθούν. Αν η εμφάνιση των εμβοών συσχετίζεται με ένα δυσάρεστο γεγονός, όπως ένα ατύχημα, μια έκρηξη, μια κάκωση της σπονδυλικής στήλης, ένας θάνατος μέσα στην οικογένεια αυτό συνήθως επιδεινώνει την επίδρασή του.

Αλλοι παράγοντες που αυξάνουν το επίπεδο της γενικότερης δραστηριότητας του εγκεφαλικού στελέχους, όπως ο θυμός, η αδιαθεσία ή η κόπωση όταν υπάρχει ανάγκη να παραμείνει κάποιος σε εγρήγορση, είναι δυνατόν να αυξήσουν την αντίληψη των εμβοών και τα προβλήματα που δημιουργούν. Βέβαια, το να σκέπτεται κανείς αυτούς τους ήχους τείνει να τους επιδεινώνει.

Η ενόχληση που προκαλούν οι εμβοές μπορεί να αρχίσει να επηρεάζει τους ασθενείς ψυχολογικά, αναλόγως των χαρακτηριστικών της προσωπικότητάς τους. Κάποιοι άνθρωποι έχουν ζωή οργανωμένη και πλήρως δομημένη και εκνευρίζονται όταν δε μπορούν να κάνουν τις εμβοές να φύγουν. Όσο περισσότερο συγκεντρώνονται για να τις κάνουν να εξαφανιστούν, τόσο χειρότερες γίνονται, γεγονός που τους οδηγεί σε μεγαλύτερο θυμό, ιδιαίτερα τη νύχτα που υπάρχει ησυχία. Πολλοί ασθενείς σηκώνονται, ανοίγουν το ραδιόφωνο, την τηλεόραση, το πλυντήριο, το στεγνωτήριο για να απομακρύνουν το θόρυβο ή μπορεί και να βγουν στους δρόμους.

Υπάρχουν άλλοι που απελπίζονται ότι ο κόσμος τους δε θα είναι ξανά ήσυχος και φοβούνται ότι θα έχουν αυτό το θόρυβο οπουδήποτε πάνε και είναι δυνατόν να πέσουν σε βαριά κατάθλιψη. Πολλοί περισσότεροι έχουν μεγάλη δυσκολία να κοιμηθούν και αυτή η έλλειψη ύπνου και η ανάγκη να λειτουργήσουν την επόμενη ημέρα τους αφήνει εξαντλημένους, γεγονός που συχνά τείνει να αυξάνει την αντίληψη των εμβοών. Σε πολλούς ασθενείς περνά η ιδέα ότι έχουν κάποιον όγκο στον εγκέφαλο ή κάποια άλλη τέτοια ανίατη νόσο, η οποία πρωτοεκδηλώνεται με αυτόν το θόρυβο. Πράγματι, τους προηγούμενος αιώνες οι θόρυβοι μέσα στο κεφάλι θεωρούνταν δουλειά του διαβόλου. Γενικά, οι ασθενείς μπορούν να επηρεαστούν κατά διάφορους τρόπους, αναλόγως της επίδρασης που έχουν οι εμβοές στον καθένα προσωπικά.

Δεν έχουν όλες οι μορφές εμβοών μεγάλη διάρκεια. Οι περισσότεροι άνθρωποι οι οποίοι πηγαίνουν σε κέντρα διασκέδασης ή συναυλίες με πολύ δυνατή μουσική αναπτύσσουν εμβοές, αλλά σύντομα οι ήχοι αυτοί μειώνονται και τελικά εξαφανίζονται. Κάποιοι άνθρωποι έχουν μια πιο άνετη προσωπικότητα και απλά αποδέχονται τους ήχους ως «κάτι το καινούριο» ή ως «κάτι που έχει να κάνει με το γήρας» και έτσι γρήγορα συμφιλιώνονται με τους θορύβους τους.